Otomotiv sektörünün sadece günlük sorunları çözümleyerek stratejik olarak ilerlemesinin mümkün olmadığını belirten TOFAŞ'ın eski Ceo'su Jan Nahum, aynı segmentteki Fiat Doblo ve Ford Transit Connect için ortak parça geliştiremedikleri için zamanında Koç Grubu'nun kendilerini kovması gerektiğini söyledi. Otomotiv sektörünün geçmişi, bugünü ve geleceğini 'stratejik verimlilik' kavramının ışığında değerlendiren Nahum, her iki kuruluştaki mühendislerin direnci sonucu gerçekleşmeyen projeyi de verimsizlik örneği olarak ele alarak şunları söyledi:
'Türkiye, Fiat Doblo ve Ford Transit Connect'in tek üreticisi ülke olarak Avrupa pazarının yüzde 40'ını karşılıyor. Aynı segmentte olan Doblo ve Connect için ortak malzeme üretme fikrimiz vardı. Bunu hem Fiat'a hem de Ford ve Otosan'a sorduk. Fakat mühendisler, mühendislik oynamak istediler. Aynı parçalar olmasına rağmen kendi projelerini üretmek istediklerini söylediler. Koç, bunu başaramadık diye bizi kovmalıydı.'
Yalın Enstitü Türkiye'nin faaliyetleriyle ilgili olarak önceki gün Rahmi M. Koç Müzesi'nde düzenlediği konferansa 'Dünyayı Değiştiren Makine' ve 'Yalın Düşünce' kitaplarının yazarı Dr. James Womack ile birlikte konuşmacı olarak katılan Nahum, özetle şunları vurguladı:
Nereden Nereye Geldik?
'Otomotiv sanayii geçmişiyle barışık olmayan, 2000'li yıllara kadar dayak yemiş bir sanayi. Bizde bu sanayi, fiyat kontrol sistemiyle büyüdü. Bu süreçte karşımızda, sermayenin girmesine izin vermeyen ve yan sanayiye fırsat tanımayan iki hendikap vardı. Bu durum stratejik verimsizlik yarattı.
Bu sanayi 2000'li yıllardan sonra başlayan ihracatla birlikte az da olsa kendine gelebildi. Bugünkü başarı yöneticilerin başarısı değil, ortamın bize bahşettiği başarıdır. Stratejik olarak yeterli yatırımlar yapılmıyor. Önümüzde bir pencere açıldı, bundan geçtik... Ama bu pencere hep açık kalmayacak.
Başarı Bunun Neresinde?
Bugün de stratejik verimsizliği üzerimizden attığımızı sanmıyorum. İç pazar, ekonominin düzelmesiyle inanılmaz ivme kazandı. Her şey yolunda... Ancak bir tane hurda yasası değişiyor. Bir anda birçok unsur değişiyor. Bu, stratejik verimsizliğin örneğidir. Şimdi de hükümet, binek otomobili yerine kullanılan ticari araçlardaki vergiyi yüzde 4'ten yüzde 20'ye çekti. Verginin artmasıyla bu pazar payı hızla düşecektir. Bu da stratejik verimsizliğin örneğidir.
Gelecekteki Tehlike
Otomotiv sanayiinin teknolojiye yatırım yapması gerekir. Ama yöneticiler vizyona inanmadıkları için, 10 yıl sonra neler olacağı kimseyi ilgilendirmiyor. Günlük yangınları söndürerek ilerleriz ama stratejik olarak ilerlememiz mümkün değil. Önümüzdeki yıllarda üreticiler Türkiye'de yatırım yapmayı bırakıp Çin'de, Hindistan'da yatırım yapacaklar. Böyle giderse Türkiye, ne bir Japonya, ne de bir Çin olabilir...
Yöneticilerin Çoğu Kör
'Dünyayı Değiştiren Makine' ve 'Yalın Düşünce' kitaplarının yazarlarından, dünyadaki ilk Yalın Enstitü'nün kurucusu ve Yalın networkun lideri Dr. James Womack, yöneticilerin çoğunun 'kör' olduğunu söyledi.
Emre Engin
Akşam Gazetesi
{18 Temmuz 2004}